السيد محمد حسين الطهراني
153
نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت دكتر عبد الكريم سروش (فارسى)
بعضى معتقدند كه علاقهها غير محصور است ؛ و ملاك آن انتخاب و اختيار متكلّم است كه بر اساس ذوق عرفى خود ، لفظى را كه از جهت وضع لغوى و يا وضع نَقْلى داراى معناى خاصّى است ، در معناى مغاير آن ( با وجود حفظ اين رابطه و با نصب قرينه بر اين استعمال ) استعمال مىكند . استعمال لفظ مجازى اختصاص به لغت عرب ندارد ؛ در تمام زبانها هست . غاية الامر در ألسنهاى كه دائرهء لغت و اشتقاق و فصاحت و بلاغتش همچون عرب قويتر است ، بيشتر است . هيچيك از زبانهاى دنيا از جهت گسترش لغت و مصادر اشتقاق ، و از جهت لطف قريحهء سخن ، و فصاحت تامّ و بلاغت كامل ، و انواع شعر بالبداهه سرودن ، و معانى بسيار و مطالب فراوان و نكات دقيق را با عبارت موجَز و مختصرى بيان كردن ، به قدرت لسان عرب نيست . ريشه و اصل زبانهاى پيشرفتهء دنيا به دو اصل بر ميگردد : عربى و لاتين . و عربى از لاتين خيلى محكمتر و استوارتر است . آوردن مراد و مقصود واحد را به جهت رعايت دقيق نكات ادبى ، به صورت الفاظ مختلف از حقائق و مجازات و تمثيلات و تشبيهات و استعارات ، دليل بر كمال و قوّت زبان است ، كه : إنَّ مِنَ الْبَيانِ لَسِحْرًا « بعضى از انواع سخن چنان در افادهء معنى و تسخير افهام مخاطبان ، با فنون بلاغت و استعمال مجازات و انواع استعارات مؤثّر است كه ميتوان آنها را از اقسام سِحر ناميد » دلالت بر اين نكته دارد . قرآن كريم : كلام معجز الهى كه تا روز قيامت معجزهء باقيهء رسول الله است ، به زبان عرب يعنى اكمل و اتمّ و اوسع و ابلغ زبانها آمده است ، كه با نكات عجيب و دقيق ، و مجازات و استعاراتى كه در آن هست ، پيشواى كاروان بشريّت باشد .